Sol elini baskın kullanan biriyseniz aklınıza şu sorunun gelmesi çok doğal: "Solak yan flüt var mı? Standart flütleri çalabilir miyim yoksa özel bir üretim mi bulmam gerek?"
Bu yazıda, solak yan flüt hakkında şehir efsanelerini ve gerçekleri tüm şeffaflığıyla inceleyeceğiz.
Solak yan flüt, aslında standart bir yan flütün ayna simetriği olarak tanımlanabilir. Normalde flüt sağ omuza doğru tutulurken, solak flütte enstrüman sol omuz yönüne yatırılır. Bu düzende, ağza yakın olan el (dengeyi sağlayan el) sağ el olurken, perde mekanizmasını yöneten el düzeni de tam tersine döner.
Bu durum, sol elin performans süresince enstrümanın ağırlığını dengelemek ve daha aktif rol oynaması için tasarlanmıştır.
Aşağıdaki videoda Franz Doppler'in "Andante et Rondo" eserini çalan iki flütçü göreceksiniz. Dikkatli bakarsanız; seyircilerin sol tarafında kalan flütçü standart yan flüt çalarken, sağındaki flütçü solak bir yan flüt çalıyor.
Geleneksel olarak baktığınızda, nefesli enstrümanlar için sağ ve sol el pozisyon farklılığı, tuş mekanizmasının eklenmesiyle kesinleşmiştir. Barok dönemde, perdesiz flütlerde çalıcı istediği yönü tercih edebiliyordu.
Ancak mekanik sistemin gelişmesi (Böhm sistemi) ve sanayileşme ile birlikte bir standart oluşması şart oldu. Flüte eklenen her bir perde ve mil, maliyetleri artırdığı için üreticiler "Sağ El" yönünü standart kabul ettiler.
Bugün büyük flüt üreticilerinin kataloglarında solak flüt bulmak neredeyse imkansızdır. Ancak yine de butik ve özel üretim yapan iki isim öne çıkar:
YanFlut.com olarak cevabımız net: Hayır, şart değil.
Solak bir çalıcı için solak flüt, ilk etapta tutuş rahatlığı sağlasa da uzun vadede ciddi dezavantajları vardır:
Basit bir örnek verelim: Türkiye'de direksiyon soldadır. Solak bir insan ehliyet alırken "Ben solağım, direksiyonu sağda olan bir araba istiyorum" demez. Vites değiştirmeyi ve direksiyonu her iki eliyle koordine etmeyi öğrenir.
Yan flüt de iki el ile çalınan bir enstrümandır. Yeni başlayan biri için sağa yatırmak veya sola yatırmak sadece bir alışkanlıktır. Beynimiz bu motor beceriyi "standart" haliyle öğrenmeye gayet müsaittir.
Amerikalı flütçü James Brinkmann, solak öğrencilerini daha iyi anlamak için ilginç bir deney yaptı. 30 gün boyunca günde 15-20 dakika sol flüt çalarak beynin bu sürece nasıl adapte olduğunu belgeledi.
Sonuç? Tıpkı sağ elini kullanan birinin sol flütü öğrenebildiği gibi, solaklar da sağ flütü rahatlıkla öğrenebiliyor. Bu tamamen pratik ve kas hafızası meselesi.
Bizim tavsiyemiz; solak veya sağlak olmanız fark etmeksizin, standart bir yan flüt ile eğitime başlamanızdır. Bu size hem ekonomik avantaj sağlar hem de ileride dilediğiniz profesyonel modele geçme özgürlüğü tanır.
Solak olduğunuz için endişelenmeyin, müzik her iki elinizde de eşit tınlayacak!
