Sahnedeki o zarif duruşa, kuğu gibi süzülen melodilere aldanmayın. Yan flüt çalmak dışarıdan bakıldığında dünyanın en efor gerektirmeyen, en hafif eylemi gibi görünebilir. Üsküdar'daki atölyede pad bakımlarını veya mekanik ayarlarını yaparken bu enstrümanın ne kadar hassas ve narin bir yapıya sahip olduğunu her gün yeniden görüyorum. Ancak iş o gümüş gövdeye üflemeye geldiğinde, fizik kuralları tamamen değişiyor ve o narin enstrüman, sizden adeta bir maraton koşucusunun ciğerlerini talep ediyor.
Nasıl mı? İşin sırrı o küçücük ağızlık deliğinde, yani embouchure (ambulşür) bölgesinde saklı.
Obua, klarnet ya da saksafon gibi nefesli çalgılarda ses, bir kamış titreşimiyle elde edilir. Üflenen havanın neredeyse tamamı enstrümanın içine hapsolur ve içeride dengeli bir basınç yaratır. Yan flütte ise sesi oluşturmak için havayı ağızlık deliğinin keskin kenarına, çok spesifik bir açıyla çarptırmak zorundasınız. İşte tam bu çarpma anında, üflediğiniz havanın yaklaşık %50'si ile %60'ı enstrümanın içine hiç girmeden dışarı kaçar. Evet, yanlış duymadınız; harcadığınız eforun yarısından fazlası kelimenin tam anlamıyla havaya karışır!
Bu muazzam hava kaybı, yan flütü nefes tüketimi konusunda orkestranın en "obur" enstrümanı yapar. Öyle ki, devasa bir tubayı veya trombonu çalan bir müzisyen, tek bir nefesle çok daha uzun süre nota üfleyebilirken, bir yan flütçü aynı sürede ciğerlerindeki tüm havayı tüketmiş olur. Tubanın o devasa pirinç gövdesini hava ile doldurmak, flütün o incecik borusunu seslendirmekten teknik olarak daha az nefes akışı gerektirir.
r/yanflut topluluğunda yazışırken veya yeni başlayanlarla sohbet ederken en çok karşılaştığım durumlardan biri, ilk haftalardaki baş dönmesi şikayetleridir. Bunun sebebi kesinlikle zayıflık veya kondisyon eksikliği değil, tamamen enstrümanın bu şaşırtıcı aerodinamiğidir. O yüzden bir dahaki sefere sahnede hiç yorulmuyormuş gibi, büyük bir sakinlikle çalan bir flütist gördüğünüzde, o zarif duruşun arkasında nasıl bir atletik performans yattığını hatırlayın.
Peki, siz ilk çalışmaya başladığınızda bu nefes kontrolü sizi de baş dönmelerine sürükleyecek kadar zorlamış mıydı?
